به منظور بررسی میزان تعرق د ر گونه های مرتعی Agropyron intermedium، Bromus inermis،Agropyron elengutum، Festuca ovina و Vicia vilocea بذرهای گونه های مذکور د ر پنج تکرار د ر گلد ان های کوچک با اند ازه سطح فوقانی 50.27 سانتی مترمربع کاشته شد ه و د ر شرایط نسبتا طبیعی د ر مجاورت پنج عد د گلد ان شاهد د ر محل د انشکد ه منابع طبیعی و علوم د ریایی د انشگاه تربیت مد رس نگهد اری شد ند . اند ازه گیری تعرق گونه های مذکور از طریق وزنی و با توجه به مقاد یر آبیاری انجام شد ه و همچنین تبخیر بعمل آمد ه از گلد ان های فاقد گیاه به مد ت 33 روز طی بهار 1383 و با ترازوی با د قت یک د ه هزارم انجام شد . بررسی تغییرات مقاد یر تعرق انجام شد ه توسط گونه های مورد مطالعه، اختلافات بین آن ها و همچنین تاثیرپذیری تعرق از عوامل رطوبت و د رجه حرارت هوا به ترتیب با استفاد ه از نرم افزار Excel، تجزیه واریانس و آزمون د انکن و ارتباط رگرسیونی د ر نرم افزار SPSS انجام شد . نتایج بد ست آمد ه از تحقیق موید وجود تغییرات د ر طول د وره و اختلافات معنی د ار به ازای هر پایه گیاهی و ماد ه خشک گونه های مورد مطالعه بود ه به نحوی که بیشترین و کمترین تعرق به ترتیب مربوط به Agropyron intermedium و Bromus inermis با مقاد یر 59.75 و 31.22 میلی لیتر بر گرم ماد ه خشک د ر طول د وره مورد مطالعه بود ه و طبعا پایین ترین و بالاترین بازد هی د ر سطح اختلاف معنی د ار 1% را د اشته اند . نتایج رگرسیون های برازش د اد ه شد ه به د اد ه های تعرق، رطوبت و د رجه حرارت هوا نیز عموما بر ارتباط خطی آن ها و تاثیر بیشتر رطوبت د ر کنترل تعرق د ر رابطه با گونه های مورد مطالعه و منطقه تحت بررسی د لالت د اشته است. استفاد ه از نتایج این ارزیابی امکان تعیین نیاز آبی اکوسیستم های مرتعی تحت عملیات اصلاحی را فراهم آورد ه و طبعا زمینه ساز انتخاب روش های مناسب اصلاحی و توسعه ای و همچنین انتخاب گونه مناسب مرتعی خواهد بود .

آزمایش فیتوشیمیایی استاندارد جهت شناسایی کیفی برخی از آللوشیمیایی ها نظیر ساپونین ها، ترپنوئیدها، آنتراکوئینون ها، فلاون ها و فلاونوئیدها با بکارگیری عصاره آبی تغلیظ شده 10 درصد در حلال آب مقطر و یا اتانولی اندام های ریشه، ساقه و برگ Atriplex lentiformis انجام شد. سپس آزمایش زیست سنجی جهت ارزیابی پتانسیل آللوپاتیکی غلظت های مختلف (شاهد، 20، 40، 60، 80 و 100 درصد) حاصل از عصاره آبی 10 درصد تغلیظ شده اندام های انتخابی Atriplex lentiformis بر طول ریشه چه، طول ساقه چه و درصد جوانه زنی، Medicago scutellata به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی، در آزمایشگاه هیدرواکولوژی دانشگاه گنبد کاووس در سال 1391 اجرا شد. تاثیر غلظت های مختلف عصاره آبی اندام های بر روی صفات مورد بررسی به صورت مدل رگرسیونی برازش شد. در آزمایشات فیتوشیمیایی کیفی، آللوشیمیایی های ساپونین ها و ترپنوئیدها در اندام های مورد مطالعه مشاهده و مورد تائید قرار گرفت. در حالی که آنتراکوئینون ها، فلاونوئیدها و فلاون ها در هیچ یک از اندام ها مشاهده نشد. زیست سنجی غلظت های مختلف از اندام ها و اثر متقابل آن ها، تاثیر معنی داری بر مولفه های جوانه زنی  M. scutellataدر سطح 5 درصد داشتند. عصاره های آبی برگ A. lentiformis دارای بیشترین اثر بازدارندگی نسبت به دیگر اندام ها بودند. اندام برگ A. lentiformis در غلظت های 80 و 100 درصد، مانع از جوانه زنی M. scutellata شدند. اثر غلظت های مختلف اندام ها بر مولفه های جوانه زنی نشان دهنده ضریب تبین بالا و برازش خط رگرسیون به صورت تابع نمایی و خطی بود؛ بالاترین ضریب تبیین (R2=0.98) مربوط به عصاره آبی اندام ریشه بر طول ریشه چه گیاه مورد مطالعه با تابع رگرسیون خطی بود.

به منظور بررسی میزان ربایش تاجی بارش و نیز تاثیر مقدار و شدت بارش و درصد تراکم تاج پوشش گونه های پرند و کاهوی وحشی بر مقدار و درصد برگاب آن ها در راستای بهره وری مناسب برای حفاطت خاک این پژوهش در پردیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست بیرجند طی 9 ماه (مهرماه 1398 تا خرداد 1399) انجام شده است. مقدار بارندگی در زیرگونه ها پس از هر رویداد بارش اندازه گیری شد. همچنین، طی فصل پاییز تا بهار به صورت عمودی از سطح تاج پوشش گونه ها تصویربرداری و مساحت موثر آن ها محاسبه شد. سپس همبستگی مقادیر، آنالیز رگرسیونی و تجزیه واریانس مربوط به هریک از پارامترها در Spss بررسی شد. براساس نتایج به دست آمده، بیشترین و کمترین درصد برگاب به ترتیب برابر با 32 و 11 درصد مربوط به گونه کاهوی وحشی است. مقدار کل برگاب سالانه برای گونه های پرند و کاهوی وحشی به ترتیب برابر 4/30 و 1/55 میلی متر به دست آمد. نتایج آنالیز رگرسیونی نشان داد بین مقدار بارش با مقدار برگاب گونه پرند رابطه خطی وجود دارد (R2=0/827). بین مقدار برگاب با درصد تراکم گونه پرند رابطه خطی وجود دارد (R2=0/73). بین مقدار بارش با مقدار برگاب گونه کاهوی وحشی رابطه خطی وجود دارد (R2=0/63).

مطالعه گیاهان مرتعی به منظور شناخت چگونگی رفتار آنها در زیست بومها، اطلاعات پایه ای را در مورد نحوه عمل پوشش گیاهی در دسترس قرار می دهد که راه را برای شناخت دقیقتر از زیست بومهای مرتعی هموار و امکان برنامه ریزی را برای مدیریت صحیح مراتع فراهم می سازد. در این تحقیق آت اکولوژی گونه Cenchrus ciliaris در استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفت. نقشه پراکنش تهیه و خصوصیات رویشگاهی شامل پستی و بلندی، اقلیم، خاک، گونه های همراه و چگونگی حضور این گونه در پوشش گیاهی تعیین گردید. همچنین مراحل حیاتی و سیستم ریشه گونه یاد شده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که دامنه اکولوژیکی این گونه در استان خوزستان با ارتفاع 60 تا 420 متری و در شیبهای رو به جنوب و شرق اراضی تپه ای و مناطق کوهستانی می باشد. این گونه مرتعی در خاکهایی با بافت شنی لومی و سیلتی شنی همراه با واریزه های ریز و درشت و تخت سنگ استقرار داشته است. متوسط بارندگی سالانه در رویشگاههای گونه  Cenchrus ciliaris از 233 تا 341 میلی متر و میانگین دما بین 3- درجه سانتیگراد در دی ماه تا 51 درجه سانتیگراد در تیرماه می باشد. شروع رشد رویشی در اوایل پاییز زودتر از سایر گیاهان می باشد. این گونه یکی از گیاهان مرغوب مرتعی است که رشد و بقا آن در شرایط بسیار سخت مناطق خشک امکان پذیر است.

مطالعات آت اکولوژی گونه های گیاهی با هدف بررسی روابط بین گیاه و عوامل زنده و غیر زنده محیطی در رویشگاه گیاه و اکوسیستم مربوط به آن انجام می گیرند. شناخت این روابط و چگونگی رفتار هر یک از گونه های مرتعی در اکوسیستم و تعامل با اجزا آن، در مدیریت علمی اکوسیستمهای مرتعی به منظور حفظ، احیا و اصلاح آنها حائز اهمیت می باشد. در این تحقیق آت اکولوژی گونه Smirnovia turkestana در شنزارهای استان اصفهان مورد مطالعه قرار گرفت. ابتدا نقشه رویشگاه و خصوصیات رویشگاهی گیاه مورد نظر، از قبیل وضعیت آب و هوایی شامل بارندگی و درجه حرارت و ویژگیهای خاک شناختی شامل بافت خاک،pH  و EC تعیین گردید. گونه های همراه با گونه مورد مطالعه و نیز چگونگی حضور آنها در رویشگاه بررسی شد. سپس در مورد فنولوژی این گونه گیاهی، نحوه تکثیر در طبیعت، سیستم ریشه، و ترکیبهای شیمیایی آن تحقیق شد و نیز بعضی از جانوران مرتبط با این گیاه جمع آوری گردید. نتایج مطالعه نشان داد که این گونه گیاهی با دامنه اکولوژیکی نسبتا محدود در شنزارهای منطقه ریگ بلند کاشان با ارتفاع 1150 متر از سطح دریا در تمام جهات شیب رویش دارد. متوسط میزان بارندگی در رویشگاه ریگ بلند 131.2 میلیمتر و متوسط درجه حرارت سالانه 7/19 درجه سانتیگراد برآورد شد. این گیاه درختچه ای است با ارتفاع 1 تا 5/1 متر که در این منطقه، شروع رشد رویشی آن در اوایل اسفند ماه است. زمان گلدهی گیاه در اردیبهشت ماه و بذردهی آن در خرداد ماه می باشد. نتایج آزمایش ترکیبهای شیمیایی نشان می دهد که با افزایش سن گیاه پروتئین خام کاهش و الیاف خام افزایش می یابد. در این گونه گیاهی اندامهای ریشه مانندی وجود دارد که در لایه سطحی خاک در عمق 20 تا 50 سانتیمتری گسترش می یابند. بر روی این اندامها، در فواصل مختلف ساقه های جدیدی ایجاد می شود. پایه هایی که به این صورت بوجود می آیند از طریق اندامهای زیرزمینی به همدیگر متصل میباشند. این گیاه از طریق بذر هم تکثیر می یابد اما، به دلیل شرایط خاص بیابان از جمله حضور بادهای شدید، رویش بذر در اغلب موارد در معرض خطر قرار می گیرد. این گونه مرتعی میتواند نقش موثری در تثبیت شنهای روان و ایجاد پوشش گیاهی مناسب در مناطق بیابانی داشته باشد.

از مشکلات عمده مراتع ایران، عدم مدیریت چرایی بوده که نهایتا منجر به بهره برداری غیر اصولی و نابهنگام از علوفه طبیعی مراتع و همچنین چرای بیش از ظرفیت می شود. بر این اساس قسمت اعظم مراتع کشور دارای سیر قهقرایی و از نظر وضعیت در زمره مراتع متوسط تا فقیر و خیلی فقیر محسوب می شود. آمادگی مرتع ایجاب می نماید که به گیاهان فرصت داده شود تا مواد غذایی لازم را برای رشد بعدی خود ذخیره نمایند. عدم رعایت این امر موجب تقلیل تدریجی قدرت تولید و زادآوری گیاهان و بالاخره نابودی کامل آنها می گردد. یکی از راه حل های مناسب جهت تشخیص زمان بهره برداری از مراتع، استفاده از مطالعه فنولوژی، شناخت و بررسی تاریخ بروز پدیده های زیستی مختلف در گیاهان می باشد. در این تحقیق، مراحل مختلف فنولوژی چهار گونه مهم مرتعی در پایگاه تحقیقاتی دهبید از سال 1376 تا پایان سال 1379 به منظور تعیین تغییرات فصلی، مورفولوژیکی و مدت وقوع پدیده های زیستی گیاهان مورد بررسی قرار گرفت . هدف از این تحقیق استفاده از نتایج آن در تعیین زمان مناسب ورود و خروج دام در مراتع منطقه است تا از این طریق بتوان بهترین فصل بهره برداری و مدت زمان استفاده از مرتع را تعیین و سیستم های درست چرایی را تنظیم نمود. این بررسی روی 3 گونه از گندمیان چند ساله و یک گونه از بقولات چند ساله به مرحله اجرا در آمد. از هر گونه 9 پایه انتخاب و در طول مدت 3 سال در زمان رشد، هر هفته یکبار و در زمان کاهش فعالیت های گیاه هر 30 روز یکبار از گیاهان بازدید و تاریخ وقوع پدیده های مختلف حیاتی گونه ها در فرم های مخصوص، ثبت گردید. آمار هواشناسی شامل درجه حرارت و رطوبت هوا به صورت روزانه و درجه حرارت خاک به صورت هفتگی یادداشت برداری شد و میزان بارندگی از نزدیک ترین ایستگاه هواشناسی به منطقه ثبت گردید. اطلاعات به دست آمده در پایان، جمع بندی و به صورت جداولی تنظیم و ارایه گردید. با توجه به تاریخ وقوع پدیده های فنولوژیکی گونه های مورد بررسی و منحنی های آمبروترمیک، طول مدت چرا و زمان مناسب بذرگیری برای هر گونه پیشنهاد شد.نتایج تحقیق نشان داد که طول دوره رشد گونه های Stipa barbata, Bromus tomentellus , Oryzopsis molinioides نسبت به گونه Onobrychis melanotricha طولانی تر است و در فصل پاییز، چنانچه شرایط محیطی مناسب باشد، تمام گونه های مورد بررسی، دارای رشد مجدد پاییزه می باشند.

شوری یکی از مشکلات در حال افزایش جهان است که سطح وسیعی از اراضی کشور ما را نیز در بر می گیرد. با توجه به افزایش سطح اراضی شور و کمبود اراضی مطلوب در کشور، شناسایی گیاهان مرتعی مقاوم به شوری اهمیت زیادی دارد. به منظور تعیین اثر سطوح مختلف شوری بر جوانه زنی گونه های اشنان (Seidlitzia rosmarinus)، سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum)، سفیدتاغ (Haloxylon persicum)، پرند (Pteropyrum aucheri)، سیاه شور (Sueda fruticosa)، قیچ (Zygophyllum) eurypterum و آتریپلکس(Atriplex lentiformis)  آزمایشی در مرحله جوانه زنی به صورت طرح فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با شش سطح شامل غلظتهای 0، 100، 200، 300، 400 و 500 میلی مولار کلریدسدیم در سه تکرار انجام شد. نتایج آزمایش نشان داد که با افزایش میزان شوری، درصد و سرعت جوانه زنی کلیه گونه ها کاهش پیدا کرد ولی روند کاهش درصد و سرعت جوانه زنی در گونه های مورد مطالعه متفاوت بود و اختلاف بسیار معنی داری در میان سطوح مختلف شوری مشاهده شد. در بین گونه های مورد مطالعه سیاه تاغ و سیاه شور به ترتیب بیشترین و کمترین درصد جوانه زنی، اشنان و پرند به ترتیب بیشترین و کمترین سرعت جوانه زنی را دارا بودند. از توانایی جوانه زنی در غلظتهای مختلف شوری به عنوان معیاری برای مقاومت بذرها استفاده می شود که پاسخهای جوانه زنی بذرهای گونه های مورد مطالعه به شوری بسیار متنوع بود.

مطالعه گیاهان مرتعی به منظور پی بردن به چگونگی رفتار انها در اکوسیستم اطلاعات پایه ای را در مورد نحوه عمل پوشش گیاهی در دسترس قرار می دهد که راه را برای شناخت دقیق تر از اکوسیستمهای مرتعی هموار و امکان برنامه ریزی را برای مدیریت صحیح مراتع فراهم میسازد. در این تحقیق ات اکولوژی گونه Cyperus eremicus در شنزارهای استان اصفهان مورد بررسی قرار گرفت. نقشه رویشگاه تهیه و خصوصیات رویشگاهی شامل پستی و بلندی، اقلیم، خاک، گونه های همراه و چگونگی حضور این گونه در پوشش گیاهی تعیین گردید. همچنین در مورد فنولوژی و سیستم ریشه گونه یاد شده تحقیق شد. نتایج مطالعه نشان داد که این گونه گیاهی با دامنه اکولوژیکی نسبتا محدود در شنزارهای منطقه ریگ بلند کاشان با ارتفاع 750 تا 1150 متر از سطح دریا در تمامی جهات شیب رویش دارد. خاک رویشگاههای ان دارای بافتهای شنی تا شنی - لومی است. هدایت الکتریکی خاک در نقاط مختلف رویشگاه و نیز در عمق های مختلف ان متفاوت است و دامنه  3/0-2/5 ds/m را شامل می شود. دامنه اسیدیته خاک در این رویشگاهها 2/8-5/7 میباشد. بر اساس داده های بدست امده از نزدیکترین، هم جهت ترین، و هم ارتفاعترین ایستگاه هواشناسی، و نیز نقشه های همباران و نقشه های همدمای منطقه، میزان بارندگی سالانه رویشگاه های طبیعی این گیاه 130-80 میلیمتر و میانگین درجه حرارت بین 8/3 درجه سانتیگراد در دیماه و 6/33 درجه سانتیگراد در تیرماه براورد شده است. حداقل مطلق دما 12- و حداکثر مطلق دما 8/47 درجه سانتیگراد میباشد. رشد رویشی این گونه مرتعی از اواخر اسفند ماه شروع می شود. زمان ظهور گلها در اردیبهشت ماه است و در اواسط خرداد ماه بذرها می رسند. ریشه های گیاه متصل به ریزوم های ان بوده و بیشتر به صورت تقریبا افقی در عمق 25-20 سانتیمتری خاک حرکت می کنند و ریشه های فرعی به طور مایل از انها منشعب می شوند. سطح ریشه های فرعی را پوششی غلاف مانند از شن پوشانده است. گیاه مورد مطالعه که یکی از گونه های مرتعی مرغوب محسوب می شود در شرایط سخت محیطی شنزارها با وجود طوفان های سهمگین، گرمای شدید، و کمبود رطوبت، رشد و نمو، زاداوری و تجدید حیات می نماید. این گونه شن دوست به طور معمول مورد چرای دام واقع می شود و از لحاظ تولید علوفه مرتعی دامداران محلی، اهمیت خاصی را برای ان قائل هستند.